ვინ იხდის ბანკის ვალს მსესხებლის გარდაცვალების შემთხვევაში? – რა უნდა იცოდნენ მემკვიდრეებმა

სა-ქარ-თვე-ლო-ში მო-სახ-ლე-ო-ბის უმე-ტე-სო-ბას გარ-კვე-უ-ლი ფი-ნან-სუ-რი ვალ-დე-ბუ-ლე-ბე-ბი აქვს, რაც წლე-ბის გან-მავ-ლო-ბა-ში ტვირ-თად აწევს. მა-შინ, რო-დე-საც ადა-მი-ა-ნი სა-ფი-ნან-სო ორ-გა-ნი-ზა-ცი-ი-დან სესხს იღებს, შე-იძ-ლე-ბა, შე-თან-ხმე-ბის ხელ-შეკ-რუ-ლე-ბის პი-რო-ბებს ყუ-რა-დღე-ბა არც მი-აქ-ცი-ოს, რისი გა-მოს-წო-რე-ბაც დაგ-ვი-ა-ნე-ბუ-ლია გა-უთ-ვა-ლის-წი-ნე-ბე-ლი შემ-თხვე-ვის დროს. რა ხდე-ბა მა-შინ, რო-დე-საც ის ადა-მი-ა-ნი გარ-და-იც-ვლე-ბა, ვი-საც სა-ბან-კო სეს-ხი ჰქონ-და აღე-ბუ-ლი? რა შემ-თხვე-ვა-ში გა-და-დის ეს ვალ-დე-ბუ-ლე-ბა მემ-კვიდ-რე-ებ-ზე? - ამის შე-სა-ხებ AMBEBI.GE-ს იუ-რის-ტი ვა-სილ მა-მუ-ლაშ-ვი-ლი ესა-უბ-რა. - პი-რის გარ-დაც-ვა-ლე-ბის შემ-თხვე-ვა-ში, მისი სეს-ხის გა-დახ-და შე-საძ-ლოა, გარ-დაც-ვლი-ლის მემ-კვიდ-რე-ებს და-ე-კის-როთ. სამ-კვიდ-რო მასა აქ-ტი-ვე-ბის-გან და პა-სი-ვე-ბის-გან შედ-გე-ბა და პა-სი-ვებს წარ-მო-ად-გენს მათ შო-რის გარ-დაც-ვლი-ლის ვალ-დე-ბუ-ლე-ბე-ბი კრე-დი-ტო-რე-ბის მი-მართ. შე-სა-ბა-მი-სად, თუ მემ-კვიდ-რე-ე-ბი სამ-კვიდ-როს მი-ი-ღე-ბენ, მხო-ლოდ ამ შემ-თხვე-ვა-ში არი-ან ვალ-დე-ბულ-ნი, და-აკ-მა-ყო-ფი-ლონ კრე-დი-ტო-რე-ბი, ვი-საც მო-თხოვ-ნა აქვთ. თუ სამ-კვიდ-რო ქო-ნე-ბა, მა-გა-ლი-თად, ბი-ნის ღი-რე-ბუ-ლე-ბა შე-ად-გენს 10 000 ლარს, ხოლო გარ-დაც-ვლი-ლის ვალი - 100 000-ს, მემ-კვიდ-რე-ზე ვალ-დე-ბუ-ლე-ბა მხო-ლოდ მი-ღე-ბუ-ლი სამ-კვიდ-როს ფარ-გლებ-ში გავ-რცელ-დე-ბა ამას-თა-ნა-ვე გა-სათ-ვა-ლის-წი-ნე-ბე-ლია, რომ ვა-ლის გა-დახ-დის ვალ-დე-ბუ-ლე-ბა მემ-კვიდ-რე-ებს ავ-ტო-მა-ტუ-რად არ ეკის-რე-ბათ და აუ-ცი-ლე-ბე-ლია, კრე-დი-ტო-რებ-მა კონ-კრე-ტუ-ლი მოქ-მე-დე-ბე-ბი გა-ნა-ხორ-ცი-ე-ლონ. კერ-ძოდ, ისი-ნი ვალ-დე-ბუ-ლე-ბი არი-ან, იმ დღი-დან 6 თვის ვა-და-ში, რო-დე-საც ცნო-ბი-ლი გახ-დე-ბა, რომ მო-ვა-ლე გარ-და-იც-ვა-ლა, მემ-კვიდ-რე-ებს თან-ხის გა-დახ-და-ზე მო-თხოვ-ნა წა-უ-ყე-ნონ. თუ 6-თვი-ა-ნი ვადა გა-ვი-და და მა-გა-ლი-თად, ბან-კმა ან ნე-ბის-მი-ერ-მა კრე-დი-ტორ-მა მემ-კვიდ-რეს მო-თხოვ-ნა ამ ვა-დის გას-ვლის შემ-დეგ წა-რუდ-გი-ნა, ამ შემ-თხვე-ვა-ში მემ-კვიდ-რეს შე-უძ-ლია, ვალ-დე-ბუ-ლე-ბის შეს-რუ-ლე-ბა-ზე უარი თქვას და სა-სა-მარ-თლო და-ვის შემ-თხვე-ვა-შიც აღ-ნიშ-ნუ-ლი თან-ხა არ და-ე-კის-რე-ბა. არის მე-ო-რე შემ-თხვე-ვა - მა-გა-ლი-თად, თუ ბან-კი ან სხვა კრე-დი-ტო-რი გა-ნა-ცხა-დებს, რომ მის-თვის მო-ვა-ლის გარ-დაც-ვა-ლე-ბის შე-სა-ხებ უც-ნო-ბი იყო, ამ შემ-თხვე-ვა-ში ვადა უკვე სხვა-ნა-ი-რად ით-ვლე-ბა და მო-თხოვ-ნის ვა-დის დად-გო-მი-დან ერთი წე-ლია. მო-თხოვ-ნის ვადა - ეს ის ვა-დაა, რო-დე-საც კრე-დი-ტორს თან-ხის მო-თხოვ-ნის უფ-ლე-ბა წარ-მო-ეშ-ვე-ბა, მა-გა-ლი-თად, თუ მო-ვა-ლეს თან-ხა უნდა და-ებ-რუ-ნე-ბი-ნა 2020 წლის 1-ელ იან-ვარს და იგი მო-თხოვ-ნის წარ-მო-შო-ბამ-დე გარ-და-იც-ვა-ლა, კრე-დი-ტორ-მა მო-თხოვ-ნა უნდა წა-უ-ყე-ნოს მემ-კვიდ-რეს არა-უგ-ვი-ა-ნეს 2021 წლის 11 იან-ვა-რამ-დე, ანუ მო-თხოვ-ნის წარ-მო-შო-ბის მო-მენ-ტი-დან 1 წლის ვა-და-ში. ამას-თან, კრე-დი-ტორ-მა სა-სა-მარ-თლოს ან მემ-კვიდ-რის წი-ნა-შე უნდა და-ამ-ტკი-ცოს შე-სა-ბა-მი-სი მტკი-ცე-ბუ-ლე-ბე-ბით, რომ მან მარ-თლაც არ იცო-და პი-რის გარ-დაც-ვა-ლე-ბის შე-სა-ხებ - სხვა შემ-თხვე-ვა-ში ისევ 6-თვი-ა-ნი ვადა მოქ-მე-დებს რომ შე-ვა-ჯა-მოთ, რო-დე-საც პირი გარ-და-იც-ვლე-ბა, ვალ-დე-ბუ-ლე-ბა არ წყდე-ბა, არა-მედ, გა-და-დის მემ-კვიდ-რე-ებ-ზე, იმ შემ-თხვე-ვა-ში, თუ მას მემ-კვიდ-რე-ე-ბი ჰყავს. თუმ-ცა, მხო-ლოდ მემ-კვიდ-რე-ე-ბის არ-სე-ბო-ბა არაა მნიშ-ვნე-ლო-ვა-ნი, რად-გან ეს მემ-კვიდ-რე-ო-ბის უფ-ლე-ბა რე-ა-ლი-ზე-ბა-დი უფ-ლე-ბაა და თუ მემ-კვიდ-რემ სამ-კვიდ-რო არ მი-ი-ღო, მემ-კვიდ-რე-ო-ბის უფ-ლე-ბა არა-ფერს ნიშ-ნავს. მემ-კვიდ-რე-ო-ბა მხო-ლოდ მა-ტე-რი-ა-ლუ-რი ქო-ნებ-რი-ვი სი-კე-თე არაა, შე-საძ-ლოა, სამ-კვიდ-როს მა-სას წარ-მო-ად-გენს არა-მა-ტე-რი-ა-ლუ-რი ქო-ნებ-რი-ვი სი-კე-თეც, ასე-ვე სამ-კვიდ-რო მასა შე-საძ-ლოა, იყოს მცი-რე ღი-რე-ბუ-ლე-ბი-საც - მა-გა-ლი-თად, ადა-მი-ან-მა მემ-კვიდ-რე-ო-ბად ერთი კა-ლა-მი, ფურ-ცე-ლი ან რა-ღაც სუ-ვე-ნი-რი მი-ი-ღოს და ეს ნიშ-ნავს, რომ მეკ-ვიდ-რემ მამ-კვიდ-რებ-ლი-სა-გან სრუ-ლი სამ-კვიდ-რო მი-ი-ღო. პა-სი-ვე-ბის/ვალ-დე-ბუ-ლე-ბის მემ-კვიდ-რე-ო-ბით მი-ღე-ბის შემ-თხვე-ვა-ში კი, მი-უ-ხე-და-ვად მისი მო-ცუ-ლო-ბი-სა, მემ-კვიდ-რე გა-და-იხ-დის მი-ღე-ბუ-ლის პრო-პორ-ცი-უ-ლად, ანუ, თუ მი-ი-ღო ერთი კა-ლა-მი, მისი ვალ-დე-ბუ-ლე-ბა იქ-ნე-ბა, შე-ას-რუ-ლოს კალ-მის ღი-რე-ბუ-ლე-ბის ტოლ-ფა-სი ვალ-დე-ბუ-ლე-ბა. - რას გვე-ტყვით სი-ცო-ცხლის და-ზღვე-ვის შე-სა-ხებ? - სხვა-დას-ხვა სა-და-ზღვე-ვო კომ-პა-ნი-ებს სხვა-დას-ხვა პი-რო-ბე-ბი და შე-თა-ვა-ზე-ბე-ბი აქვს და მათ შო-რი-საა სი-ცო-ცხლის და-ზღვე-ვა. მათ შო-რის, ბან-კე-ბიც სთა-ვა-ზო-ბენ - არის სერ-ვი-სი, რომ რო-დე-საც პირი სესხს იღებს, გარ-კვე-უ-ლი პრო-ცენ-ტუ-ლო-ბით სა-კო-მი-სიო ემა-ტე-ბა და თუ უბე-დუ-რი შემ-თხვე-ვით ან ბუ-ნებ-რი-ვად გარ-დაც-ვა-ლე-ბა დად-გე-ბა, ამ შემ-თხვე-ვა-ში ვალ-დე-ბუ-ლე-ბის-გან გა-თა-ვი-სუფ-ლე-ბა კი არ ხდე-ბა, უბ-რა-ლოდ, სა-და-ზღვე-ვო იღებს ამ თან-ხის ანა-ზღა-უ-რე-ბის ვალ-დე-ბუ-ლე-ბას. სა-და-ზღვე-ვო კი რის-კის შე-სა-ბა-მი-სად იღებს გა-და-წყვე-ტი-ლე-ბას - მა-გა-ლი-თად, ადა-მი-ა-ნი თუ 70-80 წლი-საა, შე-იძ-ლე-ბა, არც და-ა-ზღვი-ოს, რად-გან მისი გარ-დაც-ვა-ლე-ბის რის-კე-ბი იზ-რდე-ბა, თუმ-ცა თუ ახალ-გაზ-რდაა, და-ზღვე-ვა თა-ვი-სუფ-ლად შე-საძ-ლე-ბე-ლია. - რა შე-თხვე-ვა-ში მოხ-დე-ბა გარ-დაც-ვლი-ლის სეს-ხის ჩა-მო-წე-რა ან გა-უქ-მე-ბა? - კრე-დი-ტორს, ბან-კი იქ-ნე-ბა თუ სხვა, სა-მო-ქა-ლა-ქო კო-დექ-სის 448-ე მუხ-ლი-დან გა-მომ-დი-ნა-რე, ვა-ლის პა-ტი-ე-ბა შე-უძ-ლია. ვალ-დე-ბუ-ლე-ბის მო-ცუ-ლო-ბას გა-აჩ-ნია და თუ მცი-რე მო-ცუ-ლო-ბაა, ბან-კე-ბი გარ-კვე-ულ შემ-თხვე-ვებ-ში სა-მო-ქა-ლა-ქო კო-დექ-სის 448-ე მუხლს იყე-ნე-ბენ. ვა-ლის პა-ტი-ე-ბა შე-იძ-ლე-ბა მხა-რე-თა შე-თან-ხმე-ბით, რაც ვალ-დე-ბუ-ლე-ბის შე-წყვე-ტას იწ-ვევს. ეს მის ნე-ბა-ზეა და-მო-კი-დე-ბუ-ლი და ჩვენ ამა-ზე მო-თხოვ-ნა ვერც ერთ შემ-თხვე-ვა-ში ვერ გვექ-ნე-ბა. მე-ო-რე შემ-თხვე-ვაა ხან-დაზ-მუ-ლო-ბის ვადა, რო-მე-ლიც ვალ-დე-ბუ-ლე-ბის შე-წყვე-ტას იწ-ვევს და რაც უკვე აღ-ვნიშ-ნეთ - თუ კრე-დი-ტო-რი 6 თვის გან-მავ-ლო-ბა-ში არ გვთხოვს თან-ხის გა-დახ-დას, ეს ვა-დის გას-ვლას იწ-ვევს და სა-სა-მარ-თლო და-ვი-სას მემ-კვიდ-რეს შე-უძ-ლია, გა-დახ-და-ზე უარი თქვას. თა-ვი-სი არ-სით, ეს ვალ-დე-ბუ-ლე-ბის შე-წყვე-ტას არ ნიშ-ნავს, თუმ-ცა იწ-ვევს იმა-ვე შე-დე-გებს, რაც შე-წყვე-ტის შემ-თხვე-ვა-ში დგე-ბა, ანუ სა-სა-მარ-თლო არ და-ა-კის-რებს თან-ხას. კი-დევ სხვაა მხა-რე-თა შე-თან-ხმე-ბა. მოქ-მე-დი კა-ნონ-მდებ-ლო-ბა სხვა გა-მო-ნაკ-ლისს არ ად-გენს, თუ ვალ-დე-ბუ-ლე-ბა არ-სე-ბობს და ეს პი-რო-ბე-ბი შე-უს-რუ-ლე-ბე-ლია, კრე-დი-ტორს ყვე-ლა შემ-თხვე-ვა-ში შე-უძ-ლია მო-თხოვ-ნის წა-ყე-ნე-ბა. აღ-ნიშ-ნულ სა-კითხს ძი-რი-თა-დად გან-ვი-ხი-ლავთ სეს-ხის კონ-ტექ-სტში და სხვა სა-ხის ვალ-დე-ბუ-ლე-ბე-ბის გა-და-კის-რე-ბა შე-საძ-ლოა, მემ-კვიდ-რეს ვალ-დე-ბუ-ლე-ბის ხა-სი-ა-თი-დან გა-მომ-დი-ნა-რე არ და-ე-კის-როს, მა-გა-ლი-თად კონ-კრე-ტუ-ლი სა-მუ-შა-ოს შეს-რუ-ლე-ბის ვალ-დე-ბუ-ლე-ბა, რო-მე-ლიც სპე-ცი-პი-კუ-რია და მხო-ლოდ გარ-დაც-ვლილს შე-ეძ-ლო. - კი-დევ რა შემ-თხვე-ვებ-ში შე-იძ-ლე-ბა საქ-მე სა-სა-მარ-თლომ-დე მი-ვი-დეს? - დის-პო-ზი-ცი-უ-რო-ბის პრინ-ცი-პი სწო-რედ ამას ნიშ-ნავს, რომ ნე-ბის-მი-ერ დროს მხა-რეს შე-უძ-ლია, თა-ვი-სი უფ-ლე-ბე-ბი-სა და ინ-ტე-რე-სე-ბის და-სა-ცა-ვად მი-მარ-თოს სა-სა-მარ-თლოს, მი-უ-ხე-და-ვად იმი-სა, არის ეს სა-ფუძ-ვლი-ა-ნი თუ არა. მემ-კვიდ-რე-ე-ბის მი-მართ სარ-ჩე-ლის აღ-ძვრის კუ-თხით, ასე-ვე გა-სათ-ვა-ლის-წი-ნე-ბე-ლია, რა თან-ხის მო-თხოვ-ნა შე-უძ-ლია კრე-დი-ტორს თუ სრულ თან-ხა-ზე მო-თხოვ-ნის ვადა დამ-დგა-რი არ არის, მა-გა-ლი-თად, თუ 100 000-ლა-რი-ა-ნი სეს-ხია და ვალ-დე-ბუ-ლე-ბა 10 წელ-ზეა გა-წე-რი-ლი, ამ შემ-თხვე-ვა-ში გარ-კვე-ულ-წი-ლად ვა-და-დამ-დგა-რი მო-თხოვ-ნე-ბი შე-უძ-ლია წა-უ-ყე-ნოს მემ-კვიდ-რეს, მაგ-რამ მთლი-ა-ნად 100 000-ს ვერ მო-თხოვს, თუ არ იქ-ნე-ბა ხელ-შეკ-რუ-ლე-ბის შე-წყვე-ტის სა-ფუძ-ვლე-ბი, რა-საც თა-ვი-სი წი-ნა-პი-რო-ბე-ბი აქვს. ანუ, თუ გრა-ფი-კით თვე-ში 500 ლარი იყო გა-და-სახ-დე-ლი, ამ ურ-თი-ერ-თო-ბის უფ-ლე-ბა-მო-ნაც-ვლე გახ-დე-ბა მემ-კვიდ-რე და შეს-რუ-ლე-ბაც უნდა გა-ნა-ხორ-ცი-ე-ლოს გრა-ფი-კის შე-სა-ბა-მი-სად. - აქვს თუ არა ბანკს ვალ-დე-ბუ-ლე-ბა, რომ სეს-ხის ხელ-შეკ-რუ-ლე-ბა-ში ყვე-ლა დე-ტა-ლი დაწ-ვრი-ლე-ბით გა-წე-როს? თუ წე-რია, რომ ამა და ამ სა-კითხს "ექ-სპერ-ტი გა-და-წყვეტს", ეს რას ნიშ-ნავს? - თუ ეს დათ-ქმაა, რომ "ექ-სპერ-ტი გა-და-წყვეტს", ეს მხა-რის ერ-თგვა-რი და-ი-მე-დე-ბაა. რო-მე-ლი ექ-სპერ-ტი? ვერც ერთი ექ-სპერ-ტი მხა-რე-თა ვალ-დე-ბუ-ლე-ბებ-ში ვარ ჩა-ე-რე-ვა. ექ-სპერ-ტი ვერ გა-და-წყვეტს, ვალი უნდა გა-და-ი-ხა-დოს მემ-კვიდ-რემ თუ - არა. სა-ვა-რა-უ-დოდ, ამა-ში იგუ-ლის-ხმე-ბა და-ფა-რუ-ლი კრე-დი-ტო-რი, მა-გა-ლი-თად, თუ კრე-დი-ტო-რი ბან-კია, შე-იძ-ლე-ბა, იგუ-ლის-ხმე-ბო-დეს ამა თუ იმ ბან-კის შიდა სტრუქ-ტუ-რუ-ლი ერ-თე-უ-ლის ერთ-ერთი თა-ნამ-შრო-მე-ლი. არ აქვს მნიშ-ვნე-ლო-ბა, მას ექ-სპერტს და-ვარ-ქმევთ თუ კრე-დი-ტორს, ერთი და იგი-ვეა. განაგრძეთ კითხვა